به بهانه نمایشگاه کتاب: یک کتاب بیشتر بخوانیم

[ad_1]

به بهانه نمایشگاه کتاب یک کتاب بیشتر بخوانیم

من فردی شاعران بعد از انقلاب اهمیت بیش تری پیدا کرد زیرا انسان سیاسی یک تجربه پرتلاطم را پشت سرگذاشته بود و خسته از این جریان های دیگر از شعر به عنوان یک سلاح حزبی استفاده نمی کرد


گفت وگو اختصاصی با کامیار عابدی، کارشناس تخصصی حوزه شعر، عصر امروز یکشنبه (17 اردیبهشت ماه) در استدیو خانه کتاب واقع در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران برگزار شد.




مرتضی هاشمی پور، مجری نشست با کامیار عابدی درباره شعر مدرن فارسی با وی گفت وگو کرد. کامیار عابدی در آغاز این نشست، درباره تعریف شعر گفت: شعر احتمالا چیزی است که تعریف ندارد چراکه به قدری تعریف های متفاوت درباره آن شده است که رسیدن به یک تعریف واحد کار بسیار مشکلی است. همه ما برخی از عناصر مهم شعر مانند تخیل و موسیقی را می شناسیم و می دانیم که وجود این المان ها در شعر اهمیت بسیار زیادی دارد و این ویژگی هاست که یک متن را به شعر تبدیل می کند. به عقیده من تخیل مهم ترین ابزاری است که شاعر در شعر از آن استفاده می کند و اگر این عنصر را در شعرهایش از دست بدهد دیگر نمی توان نوشته اش را شعر نامید.




وی در ادامه گفت: شعر در جهان دارای ویژگی های متفاوتی نسبت به سنت ادبیات ایران دارد در کشور ما شعر معمولاً دارای وزن و قافیه است و تاکید ویژه ای بر آن ها شده است. اما در دوره معاصر این نگاه روی بدنه شعر کمتر شد و تحول ها و دگرگونی ها در فرم و تخیل اتفاق افتد. مجموعه این نگرش هاست که ما را به شعر مدرن می رساند.


تجدد در داستان نویسی زودتر از شعر اتفاق افتاد


این منتقد ادبی در توضیح وضعیت شعر از مشروطه تا پایان دوران پهلوی گفت: تجدد در داستان نویسی خیلی زود اتفاق افتاد اما این دگرگونی در شعر دچار وقفه های زمانی شد؛ زیرا در شعر سنت ها خیلی قوی ظاهر شده بودند و شعر یک هنر ملی شمرده می شد و تغییر در آن کار سختی بود.




وی افزود: وقتی دگرگونی در شعر اتفاق افتاد، نخستین بار شاهد تغییر محتوا بودیم و کسی با فرم و چهارچوب های شعری کاری نداشت برای مثال وقتی شعر شمس کسمایی می خوانیم، حس می کنیم که شاعر از نظر محتوا یک قدم به جلو حرکت کرده است اما فرم همان است و تغییری در آن اتفاق نیافتاده است. در این دوره نیما نیز همین مسیر را دنبال می کرد و در اواخر مشروطه به این جریان پیوست و سعی کرد که این تغییرها را بیش تر کند و این مسیر را ادامه داد تا به شعر نیمایی رسید.




شاگردان نیما شعر او را به مرحله تثبیت رساندند




این پژوهشگر با اشاره به دوره شکوفایی شعر نیمایی اظهار کرد: شعر مدرن ما در این زمان دوره پررونقی را شاهد بود و این رونق تا چندسال بعد پیروزی انقلاب اسلامی نیز ادامه داشت. اما بعد از انقلاب دیگر اتفاق خاصی در این حوزه رخ نداد این موضوع دلایل متعددی دارد. به نظر من شعر نیمایی تا زمانی رونق داشت که شاگردان او به این شعر پرداختند اما رفته رفته این انرژی تحلیل رفت.




وی افزود: منظورم از شاگردان نیما یوشیج، نصرت رحمانی، سیاوش کسرایی، هوشنگ ابتهاج، احمد شاملو، مهدی اخوان ثالث و شاعرانی از این قبیل است که تلاش کردند شعر نیمایی را از مرحله تاسیس وارد مرحله تثبیت کنند؛ یعنی اگر این شاعران، راه نیما را ادامه نمی داند شعر نیما در مرحله تاسیس باقی می ماند.


شعر نیمایی به درون مایه سیاسی داشت


این کارشناس حوزه شعر با اشاره به جریان های شعری عنوان کرد: شعر نیمایی در دهه 20 تا 50 بر مسایل سیاسی سرمایه گذاری کرد و شاعران در این دوره تمایل زیادی به شعر سیاسی داشتند و به شکل مستقیم و غیرمستقیم به بیان دغدغه های سیاسی شان پرداختند.




وی ادامه داد: این بار سیاسی یک حسن و یک عیب داشت. حسن آن این بود که توانست در میان مردم رواج پیدا کند و شعر نیمایی بخشی از هویتش را از شعر سیاسی گرفت. اما عیب آن نیز این بود که وقتی جریان های سیاسی در کشور با پیروزی انقلاب اسلامی کنار رفت این شعر بخشی از هویتش را از دست داد و شعر نیمایی به تدریج ضعیف و ضعیف تر شد.


شعر نیمایی بعد از انقلاب به حاشیه رفت


عابدی در توضیح وضعیت شعر نیمایی بعد از انقلاب اسلامی گفت: بعد از انقلاب اسلامی شاعرانی مانند اخوان ثالث و احمد شاملو شعر قابل دفاعی داشتند اما دیگر از آن شعر قدرتمند قبل انقلاب خبری نبود و به دلیل آن بود که انگیزه ها از بین رفته بود و شعر سیاسی قدرت گذشته را نداشت. بنابراین شعر نیمایی به حاشیه رفت.




وی افزود: بعد از انقلاب از محتوا شعر نیمایی کاسته شد و این قالب ادبی به سمت شعر سپید رفت؛ در این بین شاگردانی از نیما که اقدام به کنارگذاشتن شعر سیاسی کرده بودند توانستند بین مردم نفوذ کنند و شاعرانی مانند سهراب سپهری توجه ها را به خود جلب کرد. دلیل این استقبال این بود که دوران انقلاب و جنگ تمام شده بود و مردم به دنبال حرف تازه ای در شعر می گشتند. در همین دوره شعر شاعرانی مانند شمس لنگرودی، فرشته ساری، مسعود احمدی و سیدعلی صالحی به شدت مورد توجه جامعه قرار گرفتند.


شعر سلمان هراتی از دیگر شاعران انقلابی مدرن تر بود


این کارشناس حوزه شعر در توضیح شعر انقلاب گفت: در همین زمان شعر آرمان خواهی نیز در کشور شروع به فعالیت کرد و شاعرانی مثل حسن حسینی، سلمان هراتی و قیصر امین پور صداهای تازه ای را وارد شعر فارسی کردند که به نظر من در این میان شعر سلمان از همه مدرن تر بود.


وی ادامه داد: من فردی شاعران بعد از انقلاب اهمیت بیش تری پیدا کرد؛ زیرا انسان سیاسی یک تجربه پرتلاطم را پشت سرگذاشته بود و خسته از این جریان های دیگر از شعر به عنوان یک سلاح حزبی استفاده نمی کرد.


عابدی در مقایسه شعر قبل از انقلاب و بعد از انقلاب اظهار کرد: اگر شعر را از نظر چهره های شعری بسنجیم شاعران قبل از انقلاب شاعران برجسته تری بودند از نظر قوت شعری نیز می توان گفت که آن شاعران قوی تر از شاعران امروز به شعر می پرداختند اما در همین دوره نیز شاعرانی مانند گروس عبدالملکیان، رسول یونان و شمس لنگرودی مورد توجه جامعه قرار گرفتند و کتاب های شان به چاپ چندم رسید و می توان ادعا کرد که شعر آنها مورد قبول جامعه علاقه مند به شعر قرار گرفت.




چاپ کتاب شعر بدعت نیما بود


این کارشناس حوزه شعر در توضیح لطمه هایی که شعر امروز به دلیل تعداد زیاد شاعران دیده است اظهار کرد: متاسفانه این تعداد شاعری که در جامعه می بینید یکی از آسیب هایی است که جامعه شعری با آن مواجه است؛ چراکه تا قبل از مشروطه شعر حتی در روزنامه و نشریه ها هم به زحمت چاپ می شد و اهالی شعر معتقد بودند دیوان شعر باید پس از مرگ جمع آوری و منتشر شود. از طرفی نشریه ها نیز عقیده داشتند، بهتر است شعر چاپ نکنند و به جای آن به چاپ مطالب سودمندتری بپردازند.




وی افزود: جلوتر که می آییم متوجه می شویم که در حوزه چاپ کتاب نیز نیما پیش گام بوده است و در سال 1299 اولین مجموعه شعرش را چاپ کرد و حداقل من قبل از آن ندیدم که کسی اقدام به انتشار مجموعه شعرهایش در قالب دفتری کند. البته این کار را ما از شاعران فرنگی یاد گرفتیم و هرچه جلوتر رفتیم شاهد چاپ کتاب های بیش تری بودیم. این افزایش تعداد کتاب ها در سال های اخیر به شدت زیاد شده است و این باعث می شود که شاعران قوی تر دیرتر به جامعه معرفی شوند.




سی‎اُمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران با شعار «یک کتاب بیشتر بخوانیم» و با ریاست سیدعباس صالحی از 13 تا 23 اردیبهشت در مجموعه نمایشگاهی شهر آفتاب میزبان علاقه مندان به کتاب و کتابخوانی خواهد بود.




ایبنا

[ad_2]

لینک منبع

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *