پیامدهای مرگبار تغییرات اقلیمی/ گازهای گلخانه ای چگونه سرنوشت زمین را تهدید میکنند؟

[ad_1]

پیامدهای مرگبار تغییرات اقلیمی گازهای گلخانه ای چگونه سرنوشت زمین را تهدید میکنند

این روزها از تغییرات اقلیمی و پیامدهای زیانبار آن در خبرها زیاد می شنویم میانگین شرایط جوی هر منطقه جغرافیایی در سالیان متمادی اقلیم منطقه را شکل می دهد


تغییر اقلیم پدیده ای است که پیامدهای آن به بروز دگرگونی عمده در شرایط جوی معمول می انجامد. این دگرگونی یک شبه اتفاق نمی افتد؛ بلکه دهه ها طول می کشد تا شرایط جوی یک منطقه از وضعیت معمول فاصله بگیرد.




دو اصطلاح تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی در اغلب مواقع به اشتباه به جای یکدیگر به کار می روند، این در حالی است که گرمایش جهانی (افزایش میانگین دمای نزدیک سطح زمین) فقط نمونه ای از پیامدهای تغییر اقلیم به شمار می رود.




تغییرات اقلیمی در قالب انبوهی بی شمار از پدیده های مختلف، از سیلاب ها و توفان های سهمگین گرفته تا افزایش دمای غیرمعمول ظاهر می شود و زندگی میلیون ها میلیون موجود زنده را به خطر می اندازد.




در ادامه با ما همراه باشید تا به بررسی عوامل و پیامدهای این آشفتگی های جوی بپردازیم که بقای تمام جنبندگان زمین را به چالش کشیده است.




تغییرات اقلیمی چطور رخ می دهد؟




ساز و کار سیستم آب و هوایی زمین ساده و قابل درک است. وقتی انرژی تابشی خورشید در برخورد با زمین یا ترکیبات جوی (مانند ابر یا بلورهای یخ) در فضا منعکس و پراکنده می شود یا وقتی اتمسفر زمین انرژی آزاد می کند، زمین خنک تر می شود، اما چنانچه زمین انرژی تابشی خورشید را جذب کند یا گازهای اتمسفری مانع آزادسازی و انعکاس گرمای زمین در محیط شوند (همان اثر گازهای گلخانه ای)، زمین رو به گرم تر شدن خواهد رفت. مجموعه وسیعی از عوامل طبیعی و انسانی می توانند موجب برهم زدن تعادل سیستم آب و هوایی زمین شوند.




عوامل طبیعی تغییرات اقلیمی




می دانیم که زمین در گذشته های بسیار دور، خیلی قبل تر از پیدایش انسان، در دوران تقریبا مشخصی بی اندازه سرد یا گرم شده است. بارزترین عوامل طبیعی تغییرات اقلیمی که گاه به ساکنان زمین تحمیل می شوند عبارتند از تشدید تابش خورشید، فوران های آتشفشانی و نیز تغییراتی که بدون دخالت های انسانی در غلظت گازهای گلخانه ای رخ می دهند.




سوابق آب و هوایی زمین نشان می دهد روند گرم تر شدن زمین، بویژه از اواسط قرن بیستم، در مقایسه با گذشته به طرزی بی سابقه سرعت گرفته است، طوری که این افزایش سرعت نمی تواند فقط از عوامل طبیعی ناشی شده باشد.




طبق گزارش ناسا، عوامل طبیعی نام برده هنوز هم در تغییرات آب و هوایی زمین نقش دارند، اما تأثیر این عوامل اندک است و همچنین این قدر تدریجی اتفاق می افتند که به تنهایی قادر به توجیه افزایش سرعت گرم تر شدن زمین در دهه های اخیر نیستند.




عوامل انسانی تغییرات اقلیمی




فعالیت های انسانی تولیدکننده گازهای گلخانه ای در صدر جدول عوامل غیرطبیعی تغییرات اقلیمی قرار دارند. گازهای گلخانه ای در غلظت طبیعی موجب می شود گرمای زمین در حد زیست پذیری باقی بماند، اما غلظت فعلی گازهای گلخانه ای در چند دهه اخیر به سرعت بالا رفته است.




به گفته مجمع بین المللی تغییرات اقلیمی (IPCC)، غلظت فعلی دی اکسیدکربن، متان و اکسید نیتروژن در جو حداقل در مقایسه با 800 هزار سال گذشته بی سابقه است. گفته می شود غلظت دی اکسیدکربن، عامل اصلی تغییرات آب و هوایی زمین با صنعتی شدن جوامع انسانی به میزان 40 درصد افزایش یافته است.




سوزاندن سوخت های فسیلی از قبیل زغال سنگ، نفت و گاز علت عمده انتشار بی رویه گازهای گلخانه ای محسوب می شود. جنگل زدایی نیز به علت انتشار کربنِ ترسیب شده (کربنِ جذب و ذخیره شده در گیاهان) دومین علت انباشتگی کربن در جو شناخته شده است. 20 درصد کل تولید جهانی کربن از قطع درختان و الوارسازی، قطع سراسری درختان، آتش سوزی های جنگلی و دیگر اَشکال تخریب جنگل ناشی می شود.




سایر فعالیت های انسانی آلوده کننده هوا عبارتند از: مصرف کودهای شیمیایی (منبع اصلی تولید نیتروژن)، دامپروری (پرورش گاو، بوفالو، گوسفند و بز که از جمله دام های تولیدکننده متان به شمار می روند) و فرآیندهای صنعتی تولیدکننده گازهای فلوراید. شایان ذکر است پرداختن به کشاورزی و جاده سازی با تغییر توان انعکاسی سطح زمین موجب کاهش یا افزایش دمای محلی شده اند.




راهکارهای مقابله




مقابله با تغییرات اقلیمی در وهله نخست مستلزم توافق جامعه بین المللی در کاهش مصرف سوخت های فسیلی و جایگزینی انواع سوخت پاک در مصارف شهری و صنعتی است. سران کشورهای جهان در کنفرانس تغییرات اقلیمی پاریس در آذر 1394 توافق کردند با فراهم سازی زیرساخت های لازم برای تأمین سوخت پاک اجازه ندهند افزایش دمای جهان در قرن حاضر از دو درجه سانتی گراد فراتر رود.




آمریکا که بعد از چین دومین تولیدکننده گازهای گلخانه ای است، متعهد شده بود تا سال 1429/ 2050 حداکثر 25 درصد از حجم آلاینده های تولیدی اش بکاهد. این در حالی است که با دستور ترامپ به خروج آمریکا از توافق نامه اقلیمی پاریس، به نظر نمی رسد چشم انداز پیشین این کشور در مورد کاهش مصرف سوخت های فسیلی محقق شود. رئیس جمهور فعلی آمریکا اعتقادی به گسترش مصرف سوخت پاک ندارد و نسبت به میلیون ها دلار سرمایه گذاری های این کشور در حوزه منابع انرژی تجدیدپذیر اهمیتی نمی دهد.




برنامه دولت ترامپ درخصوص انرژی به علت تأیید مصرف انبوه سوخت های فسیلی به طور قطع پیامدهای زیست محیطی سنگینی به همراه خواهد داشت. در هر صورت چنانچه کشورهای صنعتی جهان در مصرف بی رویه سوخت های فسیلی و سایر فعالیت های انسانی تخریب گر محیط زیست تجدیدنظر نکنند، بعید است سیاره زمینی که میراث نسل های آینده بشر خواهد بود قابل سکونت باشد.




به گزارش مجمع جهانی اقتصاد در سال 1395/ 2016، کاهش سرعت تغییرات آب و هوایی و سازگاری با پیامدهای زیستی این تغییرات به مخاطره آمیزترین چالش پیشِ روی جهانیان در دهه های آینده تبدیل خواهد شد. حتی گفته شده ناتوانی بشر در مدیریت این چالش به علت اثرات آبشاری پدیده تغییرات اقلیمی از خطر سلاح های کشتار جمعی و بحران آب مرگبارتر خواهد بود. کل اکوسیستم جهان از محل زندگی ساکنان زمین گرفته تا هوایی که نفس می کشیم، تحت تأثیر تغییرات اقلیمی به وضعیت ناخوشایندی دچار خواهد شد.




1 ـ تغییرات شدید آب و هوایی




افزایش دمای اتمسفر زمین موجب دگرگونی الگوی اقلیمی معمول در مناطق مختلف جهان می شود؛ طوری که مناطق مرطوب رو به مرطوب تر شدن و مناطق خشک رو به خشک تر شدن خواهند رفت. این افزایش دما عامل افزایش بروز بلایای طبیعی (توفان، سیل، موج گرما و خشکسالی) و نیز تشدید مقیاس وقوع این بلایاست. دسترسی نداشتن به آب آشامیدنی سالم، آتش سوزی های غیرقابل مهار، نشت مواد صنعتی سمی، آلودگی هوا و خسارات جانی و مالی فقط چند نمونه از پیامدهای ویرانگر و پرهزینه تغییرات شدید آب و هوایی به شمار می روند.




2 ـ آلودگی هوا




آلودگی هوا و تغییرات اقلیمی چنان به یکدیگر گره خورده اند که هر گونه نابسامانی در یکی از این موارد بر دیگری اثر متقابل خواهد داشت. به عبارت دیگر، کیفیت هوا در پی افزایش دمای زمین ناسالم تر می شود و سطح مه دود و دوده در هوای تنفسی از مرز هشدار عبور خواهد کرد. همچنین به علت افزایش غیرمعمول رطوبت که در نتیجه تغییرات شدید آب و هوایی و سیلاب های مکرر ایجاد می شود، بر مقدار ذرات حساسیت زای آلوده کننده هوا مانند کپک های معلق اضافه خواهد شد. افزایش دمای زمین حتی می تواند موجب طولانی تر شدن غیرطبیعی فصول گرده افشانی شود که در این صورت، حجم گرده های موجود در هوای تنفسی به مقدار نامطلوبی فوران خواهد کرد.




3 ـ بیماری زایی و مرگ و میر




سازمان جهانی بهداشت پیش بینی کرده از سال 2030 تا 2050 میلادی (حدود سال های 1410 تا 1430 هجری شمسی) سالانه حدود 250 هزار مورد مرگ و میر ناشی از تغییرات اقلیمی به سایر موارد مرگ و میر اضافه خواهد شد. افزایش دمای زمین موجب ازدیاد تعداد مبتلایان به استرس گرمایی، گرمازدگی، بیماری های قلبی و عروقی، مشکلات کلیوی و نیز تلفات جانی حاصل از این بیماری ها می شود. همان طور که گفته شد، افزایش دمای زمین با میزان آلودگی هوا در ارتباط مستقیم است و از همین رو، پدیده تغییرات آب و هوایی در تشدید علائم بیماری های تنفسی بی تأثیر نخواهد بود، بویژه این که در حال حاضر 300 میلیون انسان در جهان به بیماری آسم دچار هستند. همچنین افزایش ذرات حساسیت زای معلق در هوا موجب فراگیرتر شدن تب یونجه و انواع حساسیت های فصلی و غیرفصلی شده است.




سیلاب های مکرری که در نتیجه تغییرات اقلیمی رخ می دهد، سلامت سیل زدگان را به علت آلوده شدن آب آشامیدنی محل با تهدید جدی مواجه می کند. از سوی دیگر، توفان هایی که به لطف این پدیده چالشی در مقیاسی مهار نشدنی به جان و مال مردم حمله می برد، در بسیاری موارد به مهاجرت اجباری توفان زدگان می انجامد. الگوهای مهاجرت نشان می دهد امروزه احتمال آوارگی ساکنان یک منطقه در پی بلایایی نظیر سیل یا توفان 60 درصد از چهل سال گذشته بیشتر شده است و ناراحت کننده تر این که بخش اعظم این مهاجرت های تحمیلی از بروز وقایع مرتبط با تغییرات اقلیمی ناشی می شود. این قبیل مهاجرت ها بویژه از مناطق روستایی، موجب افزایش ناگهانی جمعیت شهری، آسیب های روحی، ناآرامی های اجتماعی، کمبود آب سالم و شیوع بیماری های عفونی خواهد شد.




زمین به دنبال افزایش دمای جو، رطوبت بیشتری را به خود جذب خواهد کرد که این در گسترش بیماری های ناشی از حشرات شامل تب دانگ، ویروس نیل غربی و بیماری لایم بی تأثیر نیست.




4 ـ بالا آمدن سطح آب اقیانوس ها و زیر آب رفتن شهرها




نواحی نزدیک به قطب شمال زمین به طرز بی سابقه ای دو برابر سریع تر از سایر مناطق زمین در حال گرم تر شدن است. چنانچه ذوب پهنه های یخی اقیانوس منجمد شمالی با همین روند ادامه پیدا کند، سطح آب اقیانوس ها تا سال 2100 میلادی به میزان 30 تا 120 سانتی متر بالا خواهد آمد. این افزایش سطح تهدیدی جدی برای اکوسیستم های خطوط ساحلی و نواحی پست به شمار می رود. جدی ترین تهدید متوجه جزایر سکونت پذیر و البته برخی از بزرگ ترین شهرهای جهان مانند نیویورک، میامی، بمبئی و سیدنی است.




5 ـ گرم تر و اسیدی تر شدن اقیانوس ها




اقیانوس ها حدود یک چهارم تا یک سوم انتشار سوخت های فسیلی را به خود جذب می کنند و در حال حاضر 30 درصد در مقایسه با دوران پیشاصنعتی اسیدی تر شده اند. زندگی جانداران زیر آب بویژه موجودات دارای پوسته یا اسکلت آهکی (صدف ها، حلزون ها و مرجان ها) تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. گرم تر و اسیدی تر شدن اقیانوس ها نه تنها موجب نابودی سخت پوستان می شود، بلکه تمام ماهیان، پرندگان و پستاندارانی را که بقای آنها به تغذیه از سخت پوستان وابسته است، با خطر انقراض روبه رو خواهد کرد. همچنین افزایش پیوسته دمای اقیانوس ها در حال دگرگونی نابه جای جمعیت جانداران دریایی است که می تواند در درازمدت به علت تشدید پدیده سفیدشدگی مرجانی به نابودی کل صخره های مرجانی بینجامد، اکوسیستمی که ضامن بقای بیش از 25 درصد جانداران دریایی است.




6 ـ اکوسیستم های مهاجم و انقراض موجودات زنده




سرعت تغییرات اقلیمی به قدری سریع است که چنانچه حیات وحش با دگرگونی های حاصل از این پدیده مخرب همگام نشود، در معرض خطر انقراض قرار خواهد گرفت. اکنون بسیاری از گونه های جانوری به علت نیاز به آب و هوای خنک تر به زندگی در ارتفاعات بالاتر تمایل پیدا کرده اند و رفتارهای فصلی و الگوهای مهاجرتی آنها رو به تغییر است. این تغییرات موجب دگرگونی کل اکوسیستم و آشفتگی زنجیره های غذایی جانداران خواهد شد. براساس نتایج پژوهشی که در سال 1394/ 2015 انجام شد، سرعت انقراض پستانداران، ماهیان، پرندگان، خزندگان و سایر گونه های مهره داران حدود 114 برابر از سرعت معمول پیشی گرفته است و عمده ترین علت آن به تغییرات آب و هوایی، آلودگی هوا و جنگل زدایی مربوط می شود. البته ناگفته نماند عده ای از گونه های جانوری مانند آفات درختی از طولانی تر شدن غیرمعمول فصل گرما سود خواهند برد و به علت قابلیت بقا در این نابسامانی می توانند به نابودی کل درختان یک جنگل بینجامند.

[ad_2]

لینک منبع

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *